آكنه چيست؟

آكنه يك بيمارى مزمن است كه پيازهاى مو و غدد چربى پوست را درگير مى‌كند

غدد چربى پوست يا غدد سباسه در درم (لايه ميانى پوست) قرار دارند. در اين بيمارى غدد چربى مسدود مى شوند و جوش و كيست به وجود مى‌آيد.

آكنه، بسيار شايع است و غالباً در زمان بلوغ شروع مى‌شود. در اين دوره، هورمون‌هاى جنسى مردانه (آندروژن‌ها) در پسران و دختران افزايش مى‌يابند و فعاليت غدد چربى را بالا مى‌برند. در نتيجه چربى بيشترى توليد مى‌شود.

 نحوه ایجاد آکنه
غدد چربى، چربى (سبوم) توليد مى‌كنند كه در حالت طبیعی از راه پياز یا فولیکول مو به سطح پوست مى‌آيد. اما ممكن است سلول‌هاى پوست، پياز مو را مسدود كرده مانع راه يافتن چربى ترشح‌شده از غدد چربى به سطح پوست شوند.

با مسدود شدن پياز مو، نوعى باكترى پوست به نام "پروپيونى باكتريوم آكنه" در درون آنها رشد مى‌كند و التهاب را سبب مى‌شود. آكنه از راه هاى زير ايجاد مى‌شود:

  •  انسداد ناكامل پياز مو، آكنه سرسياه را توليد مى‌كند كه يك پلاك نخودمانند سياه است.
  •  انسداد كامل پياز مو، آكنه سرسفيد را توليد مى‌كند كه يك پلاك نخودمانند سفيد است.
  •  عفونت و التهاب، انواع سرسفيد را توليد مى‌كند.

بالاخره، پيازهاى مو مسدود شده، مى‌تركند و چربى، سلول‌هاى پوست و باكترى را بر روى پوست رها مى‌كنند. بدين ترتيب، جوش و ضايعه بر روى پوست آسيب ديده به وجود مى‌آيد. ضايعه اوليه در آكنه، «كومدو» نام دارد.

آكنه مى‌تواند سطحى باشد كه در اين حالت جوش بدون آبسه داريم و يا عميق باشد كه در اين حالت، جوش‌هاى ملتهب در زير پوست به وجود مى‌آيند و كيست‌هاى پر از چركى را توليد مى‌كنند كه پاره شده و آبسه هاى بزرگ‌تر را ايجاد مى‌كنند.

 علل ایجاد آكنه
افزايش سطح هورمون ها در زمان بلوغ مى تواند توليد آكنه را سبب شود. به علاوه، آكنه غالباً زمینه ارثى نیز دارد. موارد زير نيز مى‌تواند در ايجاد آكنه موثر باشند:

  •  تغييرات هورمونى در دوره عادت ماهيانه در زنان.
  •  برخى داروها مانند كورتيكوستروييدها، ليتيم و باربيتوراتها.
  •  چربى و روغن پوست سر، روغن معدنى يا روغن آشپزى و برخى مواد آرايشى.
  •  فشار و مالش كلاه،كوله پشتى، يا يقه‌هاى تنگ.
  •  شرايط آب و هوايى (مانند آلودگى يا رطوبت).

آكنه همچنين با فشاردادن جوش ها يا خاراندن شديد پوست، بدتر مى شود.

علائم آكنه
آكنه، در هر نقطه بدن مىتواند ظاهر شود. اما بيشتر در جاهايى ظاهر مىشود كه تجمع غدد چربى زياد باشد، مانند صورت، قفسه سينه، بالاى پشت، شانه‌ها و گردن.

موارد زير شايع ترين علائم و نشانه هاى آكنه هستند. اما هر نوجوان ممكن است علائم متفاوتى را تجربه كند. علائم آكنه مى تواند شامل پشت درد، دانه هاى سرسفيد، ضايعات چركى كه مى توانند دردناك باشند، و گره پوستى (برآمدگى سفت پوستى) باشد.

علائم آكنه ممكن است مشابه ساير بيمارى هاى پوستى باشد. هميشه براى تشخيص به پزشك مراجعه كنيد.  [توصیه‌هایی برای کاهش آکنه]

درمان آكنه
هدف از درمان آكنه به حداقل رسانيدن بافت ترميمى برجاى مانده و بهبود ظاهر فرد است. درمان خاصى كه توسط پزشك انجام مى‌شود، بر اين پايه است:

  •  سن نوجوان، سلامت عمومى و تاريخچه پزشكى وى.
  •  شدت آكنه.
  •  تحمل نوجوان در برابر داروها، روش ها و درمان هاى خاص.
  •  انتظارات درباره سير بيمارى.
  •  ديدگاه و انتخاب شما.

درمان آكنه شامل دارودرمانى موضعى و عمومى خواهد بود. بسته به شدت آكنه، داروهاى موضعى (كه بر روى پوست ماليده مى شوند) يا عمومى (كه به طريق خوراكى مصرف مى شوند) مى توانند توسط پزشك تجويز شوند. در برخى موارد تلفيق دو روش موضعى و عمومى به كار مى رود.

درمان‌های موضعی
اين داروها شامل موارد زير است:

  •  بنزوئيل پراكسايد كه باكترى "پروپيونى باكتريوم آكنه"  را مى‌كشد.
  •  آنتى بيوتيك ها كه رشد باكترى "پروپيونى باكتريوم آكنه"  را به تاخير افكنده يا متوقف مى‌كنند.
  • کرم  "ترتى نويين" توليد آكنه جديد (كومدون) را متوقف كرده و به توليد سلول‌‌هاى جديد و از بين بردن جوش‌ها كمك مى‌كند.
  • " آدا پالن" که توليد كومدو (ضايعه اصلى آكنه) را كاهش مى‌دهد.

درمان‌های عمومی
داروهاى عمومى يا آنتى بيوتيك هاى خوراكى، غالباً در درمان آكنه متوسط تا شديد تجويز مى‌شوند و مى‌توانند شامل موارد زير باشند: داكسى سيكلين، اريترومايسين و تتراسيكلين.

•درمان آكنه شديد، كيستى يا التهابى
در درمان آكنه شديد كيستى يا التهابى نوجوانان از "ايزوترى‌تينوئين" استفاده مى‌شود كه يك داروى خوراكى است و از برجاى ماندن بافت ترميمى جلوگيرى مى‌كند.

ايزوترى تينوئينبا کاهش انداره غدد چربى، تشدید ریزش سلول‌های پوست، و تاثیر بر روی پیاز مو توليد آكنه را كاهش مى‌دهد.

 اين دارو در نود درصد بيماران، آكنه را از بين مى برد. اما مى تواند عوارض جانبى مهمى داشته باشد. توجه به اين نكته ضرورى است كه حتماً قبل از استفاده از اين دارو با پزشك‌تان مشورت كنيد.

دکتر ماریه ملک حسینی فوق تخصص غدد ازدانشگاه مالزی