بیماری‌ پاركینسون‌ یك‌ بیماری‌ دستگاه‌ عصبی‌ مركزی‌ در بزرگسالان‌ مسن‌تر است كه‌ مشخصه‌ آن‌ سفتی‌ عضلانی‌ پیشرونده‌ تدریجی‌، لرزش‌ و از دست‌ رفتن‌ مهارت‌های‌ حركتی‌ می باشد‌.

این‌ اختلال‌ هنگامی‌ رخ‌ می‌دهد كه‌ نواحی‌ خاصی‌ از مغز توانایی‌ خود را در تولید دوپامین‌ (یكی‌ از ناقلین‌ عصبی‌ در مغز) از دست‌ می‌دهند.

علایم‌ شایع‌

لرزش‌، به‌ خصوص‌ در حالت‌ عدم‌ حركت‌ اندام‌

سفتی‌ عضلانی‌ و كندی‌ حركت‌ در كل‌ بدن‌

راه‌ رفتن‌ نامتناسب‌ به‌ حالتی‌ كه‌ پاها به‌ زمین‌ كشیده‌ می‌شوند و فاصله‌ پاها از هم‌ بیشتر از حالت‌ طبیعی‌ است‌.

قامت‌ خمیده‌

از بین‌ رفتن‌ حالت‌ چهره‌

تغییرات‌ صدا؛ صدا ضعیف‌ و بم‌ می‌شود.

اختلال‌ بلع‌، آب ریزش‌ دهان‌

توانایی‌ ذهنی‌ تا مراحل‌ پیشرفته‌ بدون‌ تغییر می‌ماند و در مراحل‌ پیشرفته‌ به‌ آهستگی‌ كاهش‌ می‌یابد.

افسردگی‌، عصبی‌ بودن‌

علل‌

علت‌ این‌ اختلال‌ در اغلب‌ موارد ناشناخته‌ است‌. بعضی‌ موارد آن‌ ناشی‌ از داروهایی‌ نظیر فنوتیازین‌ها؛ آسیب‌ مغزی‌؛ تومورها؛ آنسفالیت‌ پس‌ از آنفلوانزا؛ عفونت‌ با ویروس‌های‌ دارای‌ رشد آهسته‌ یا احتمالا مسمومیت‌ با گاز مونواكسیدكربن‌ می‌باشد.

عوامل تشدید كننده بیماری 

ناشناخته‌

پیشگیری‌

پیشگیری‌ خاصی‌ ندارد.

عواقب‌ مورد انتظار

این‌ بیماری‌ در حال‌ حاضر غیرقابل‌ علاج‌ محسوب‌ می‌گردد. ولی‌ علایم‌ آن‌ با درمان‌ قابل‌ تسكین‌ یا كنترل‌ است‌. این‌ بیماری‌ طول‌ عمر را چندان‌ كاهش‌ نمی‌دهد.

تحقیقات‌ علمی‌ برای علل‌ و درمان‌ این‌ بیماری‌ ادامه‌ دارد و این‌ امید وجود دارد كه‌ درمان‌های‌ مؤثر و نهایتاً علاج‌بخش‌ برای‌ آن‌ ارایه‌ گردند.

تحقیقاتی‌ كه‌ به‌ بررسی‌ پیوند بافت‌ جنینی‌ برای‌ درمان‌ این‌ اختلال‌ پرداخته‌اند، نویدبخش‌ درمان‌ مؤثری‌ در آینده‌ بوده‌اند. با این‌ درمان‌ به‌ نظر می‌رسد سلول‌های‌ جدید تولیدكننده‌ دوپامین‌ در مغز با پیوند بافتی‌ جنینی‌ تشكیل‌ گردند.

عوارض‌ احتمالی‌

زوال‌ عقل‌

پنومونی‌ (ذات‌الریه)

یبوست‌ شدید

احتباس‌ ادرار ناشی‌ از داروهای‌ تجویز شده‌ برای‌ درمان‌ این‌ اختلال‌

افتادن‌ و بروز شكستگی‌ استخوانی‌

ناتوانی‌

درمان‌

- هیچ‌ آزمون‌ تشخیصی‌ برای‌ اثبات‌ بیماری‌ پاركینسون‌ وجود ندارد. تشخیص‌ بیماری‌ معمولاً مبتنی‌ بر معاینه‌ فیزیكی‌ است‌. بررسی‌های‌ طبی‌ برای‌ رد سایر اختلالات‌ ممكن‌ است‌ توصیه‌ گردد.

- اصول‌ كلی‌ مراقبت‌ این‌ بیماران‌ عبارتند از درمان‌ فیزیكی‌، امیدواركردن‌ و اطمینان‌ دادن‌ به‌ بیماران‌ و درمان‌ بیماری‌های‌ همراه‌ نظیر افسردگی‌

- روان‌ درمانی‌ یا مشاوره‌ جهت‌ كمك‌ به‌ كاهش‌ افسردگی‌

- كار درمانی‌ و گفتار درمانی‌ ممكن‌ است‌ توصیه‌ گردد.

- استفاده‌ مكرر از حمام‌ گرم‌ و ماساژ دادن‌ جهت‌ پیشگیری‌ از ایجاد سفتی‌ عضلانی‌

- استفاده‌ از ریش‌ تراش‌ برقی‌ جهت‌ اصلاح‌

- استفاده‌ از كفش‌های‌ بدون‌ بند، نظیر كفش‌های‌ راحتی‌، كفش‌های‌ زیپ‌دار یا كفش‌های‌ چسبی‌

- محیط‌ منزل‌ را طوری‌ طراحی‌ كنید كه‌ از افتادن‌ و آسیب‌دیدگی‌ جلوگیری‌ شود.

- محدودیت‌های‌ تدریجی‌ بیماری‌ ممكن‌ است‌ باعث‌ عاجز شدن‌ بیمار گردد. برای‌ یافتن‌ راه‌هایی‌ جهت‌ حفظ‌ عملكرد و كارآیی‌ خود از مشاوره‌ تخصصی‌ و اعضای‌ خانواده‌ كمك‌ بگیرد.

داروها

داروهای‌ آنتی‌كولینرژیك‌؛ آنتی‌هیستامین‌ها؛ داروهای‌ ضدلرزش‌، نظیر آمانتادین‌؛ یا داروهای‌ ضدپاركینسون‌ از قبیل‌ بروموكریپتین‌، لوودوپا و كاربی‌دوپا.

سلژیلین‌ برای‌ به‌ حداكثر رسیدن‌ اثربخشی‌ لوودوپا و كاربی‌ دوپا تجویز می‌شود.

همه‌ این‌ داروها لرزش‌ و سفتی‌ عضلانی‌ را كاهش‌ می‌دهند، ولی‌ اغلب‌ عوارض‌ جانبی‌ قابل‌ توجهی‌ نیز دارند.

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری 

در حد امكان‌ به‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری های‌ خود ادامه‌ دهید و به‌ دفعات‌ استراحت‌ كنید. اختلاف‌ زیادی‌ بین‌ توانایی‌ جسمی‌ بیماران‌ دچار این‌ بیماری‌ وجود دارد. محدودیت‌ فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری تنها در بیماران‌ دچار سفتی‌ عضلانی‌ وجود دارد.

درمان‌ فیزیكی‌ كمك‌كننده‌ است‌.

رژیم‌ غذایی‌

رژیم‌ خاصی‌ نیاز نیست‌، در موارد وجود اختلال‌ بلع‌ ممكن‌ است‌ مصرف‌ غذاهای‌ نرم‌ لازم‌ باشد. برای‌ پیشگیری‌ از یبوست‌ به‌ رژیم‌ غذایی‌ خود فیبر غذایی‌ یا مواد حجم‌افزا(نظیر میوه‌ و سبزیجات)‌ اضافه‌ كنید.

در چه شرایطی باید به پزشك مراجعه نمود؟

اگر شما یا یكی‌ از اعضای‌ خانواده‌تان دارای‌ علایم‌ بیماری‌ پاركینسون‌ بوده‌ یا علایم‌ شما در طی‌ درمان‌ تشدید شده‌ است‌.

اگر دچار علایم جدید و غیرقابل توجیه به‌ خصوص‌ اختلال‌ در ادرار كردن‌، گیجی‌ یا تاری‌ دید شدید.

د

اروها

چه مواد مغذي در اين بيماري موثر هستند؟

- ويتامين‌ها

ويتامينC : يک آنتي اکسيدان است که احتمالا پيشرفت بيماري را کند کرده و نياز به دارو درماني را به تعويق مي‌اندازد. در يک مطالعه در سال 1979 با تجويز توام 3000 ميلي‌گرم ويتامين C و 3200 واحد بين‌المللي ويتامين E در روز، براي بيماراني که در مراحل اوليه بيماري بودند، پيشرفت بيماري تا بيش از سه سال کندتر شد.

ويتامين E : اين آنتي‌اکسيدان به عنوان از بين برنده راديکال آزاد، سلول‌هاي مغز را از آسيب‌ حفظ مي‌کند. مصرف مقادير زياد ويتامين C و E براي اين بيماري پيشنهاد مي‌شود. اين مقادير به‌طور معمول از طريق مواد غذايي تامين نشده و بايد مکمل ياري صورت گيرد.

ويتامين‌هاي گروه B : نقش بسيار مهمي در عملکرد مغز و فعاليت آنزيم‌ها دارند.

ويتامين B5 : در انتقال سريع پيام از يک سلول عصبي به سلول ديگر دخالت دارد.

ويتامين B3 : گردش خون را در مغز بهبود مي‌بخشد، ولي در صورت ابتلا به اختلالات کبدي ، نقرس و يا فشار خون بالا نبايد از اين ويتامين استفاده کرد.

ويتامين B6 : توليد دوپامين در مغز بستگي به وجود اين ويتامين دارد، اما در صورت مصرف لوودوپا نبايد اين مکمل را مصرف کرد.

- مواد معدني

سلنيوم: يک آنتي اکسيدان قوي است.

کلسيم: همراه با منيزيم عمل مي‌کند و براي انتقال تحريک عصبي مورد نياز است.

- اسيدهاي آمينه

L تيروزين: براي تنظيم و بهبود حالات و رفتار فرد مفيد است.

L فنيل آلانين: علائم را کاهش داده و در بهبود افسردگي موثر مي‌باشد. در افراد باردار و يا شيرده در موارد اضطراب بي‌مورد، ديابت، فشارخون بالا و يا فنيل کتونوري نبايد مصرف شود.

L گلوتاميک اسيد: براي انتقال تحريک عصبي مفيد مي‌باشد.

- Ginkgo Biloba : اين عصاره از برگ‌هاي خشک درخت جينگو به دست مي‌آيد که بومي ايران نيز هست. اثرات بسيار مفيدي از اين گياه ديده شده، از جمله بهبود گردش خون و اکسيژن براي بهتر شدن عملکرد مغز، کاهش کرامپ‌پا، لرزش، رعشه و افزايش احساس بهبودي.

توصيه‌هاي تغذيه‌اي

تاکيد بر مصرف منابع خام مواد غذايي در رژيم غذايي: مطمئن شويد که سه چهارم دريافت غذايي شما از مواد غذايي خام مانند دانه‌ها و مغزها است.

تاکيد بر مصرف مواد غذايي حاوي فنيل آلانين: از آنجا که اسيد آمينه- L فنيل آلانين ممکن است به کاهش علائم بيماري پارکينسون کمک کند، مواد غذايي مانند بادام، مغزها، ماهي، گردو، کدوتنبل، کنجد، لوبيا، نخود و عدس را در رژيم غذايي خود بگنجانيد.

پروتئين رژيم غذايي بايد محدود شود: مقدار پروتئين رژيم غذايي بايد به هفت گرم در روز کاهش يابد به جاي مصرف گوشت و ماکيان، ساير منابع پروتئين مثل: جو، سويا، ماست، لوبياها و عدس استفاده شود. در بيماراني که لوودوپا مصرف مي‌کنند، پروتئين بايد بعدازظهر مصرف شود زيرا اسيدهاي آمينه‌ در اين مواد غذايي ممکن است از رسيدن لوودوپا به مغز جلوگيري کنند.

در صورت مصرف لوودوپا بايد دريافت ويتامين B6 کنترل شود: ويتامين B6 ممکن است با اثرات اين دارو تداخل پيدا کند.

بنابراين در صورت استفاده از اين دارو بايد ميزان دريافت مواد غذايي حاوي ويتامين B6 مانند: موز، ماهي، گوشت، جگر، جودوسر، بادام‌زميني، سيب‌زميني و غلات کامل کنترل شود.

تاکيد بر مصرف کربوهيدرات: ميزان دريافت کربوهيدرات به پروتيين 7 گرم به يک گرم است. از مصرف باقلا خودداري شود. باقلا حاوي دوپامين است و خوردن بيش از يک دوم ليوان آن به همراه دوز روزانه لوودوپا مي‌تواند سبب بروز علائم ناشي از مصرف زياد دوپامين گردد. باقلا به‌طور عمده در رژيم غذايي مديترانه‌اي مصرف مي‌شود.

تغيير سبک زندگي

ورزش: فعاليت جسماني و داشتن تمريناتِ متوسط روزانه مي‌تواند به عملکرد طبيعي عضلات کمک کند. تمرينات انتخابي مثل قدم زدن ، آهسته دويدن، شنا و حرکات کششي سبب حرکت عضلات و پمپ قلب مي‌شود.

سموم: آفت کش‌ها، پاک‌کننده‌ها و ساير ترکيبات شيميايي که به‌طور معمول در محيط زندگي استفاده مي‌شوند، با بيماري پارکينسون ارتباط دارند. اگر چه ممکن است قرار گرفتن در معرض چنين موادي مکرر نباشد، ولي حتي مقادير کم آنها هم مي‌تواند مشکلاتي را در بچه‌ها، کهنسالان و افراد بيمار ايجاد کنند.