بیشتر دانش آموزان ناتوان در یادگیری ( حداقل ۸۰ درصد ) با مشکلاتی در حوزه خواندن مواجه هستند . ضعف درخواندن معمولاً منجر به مشکلات دیگری می شود . این گونه کودکان فرصت های استخدامی را از دست می دهند . در مطالعه وانگر و همکاران (۱۹۹۶) به این موضوع اشاره شده که تقریباً  از این کودکان به خاطر عملکردهای مدرسه ای ضعیف از مدرسه خارج می شوند . دنیای امروز ، یک دنیای ماشینی و با تکنولوژی بالاست و نیاز به افرادی دارد که در سطوح بالای آموزشی قرار دارند . توانایی خواندن یک ابزار کلیدی برای بازآموزی در حوزه شغلی و همین طور برای حفظ شغل است . به هر حال ، ناتوانی خواندن مشکل تحصیلی عمده ای برای دانش آموزان ناتوان در یادگیری است . ناتوانی خواندن پیامدهای بسیار جدی در مورد پیشرفت تحصیلی ، استخدام و موفقیت در زندگی دارد (لرنر۱۹۹۷) . اختلال در خواندن با نقص در توانایی برای شناخت واژه ها ، خواندن کند و نادرست و فهم ضعیف ، در غیاب هوش پایین یا نقص حسی قابل ملاحظه ، مشخص می شود . در گذشته از انواع گوناگونی از برچسب ها برای توصیف ناتوانی های خواندن استفاده شده است از جمله می توان به خوانش پریشی ، عقب ماندگی خواندن ، ناتوانی خواندن و کوری واژه مربوط به رشد اشاره داشت . کودکان مبتلا به اختلال خواندن در هنگام خواندن مرتکب اشتباهات متعددی می شوند . این اشتباهات با حذف ، افزون یا دگرگون ساختن کلمات مشخص می شود . این کودکان در تفکیک بین حروف از نظر شکل و اندازه به خصوص در حروفی که فقط از نظر جهت یابی فضایی و طول خطوط با هم تفاوت دارند دچار اشکال هستند . سرعت خواندن آنها کم و غالباً با حداقل فهم همراه است . اکثر کودکان مبتلا به اختلال در خواندن ، توانایی متناسب با سن برای رونویسی از متن چاپی را دارند اما تقریباً همه آنها در هجی کردن ضعیف هستند . این کودکان حروفی را که باید خوانده شوند پس و پیش می خوانند که علت آن عدم تثبیت کامل حرکات تعقیبی چشم به سمت چپ یا راست است . نارسایی در به خاطر آوردن و عدم استمرار فراخوانی ، موجب می شود که فرد اسم و صدای حروف را به خوبی به خاطر نیاورد . اکثر کودکان مبتلا به اختلال در خواندن ، از نوشتن و خواندن دلخوشی ندارند و از آن پرهیز می کنند . اضطراب آنها در مقابل تقاضاهایی که زبان نوشتاری را ایجاب می کند ، افزایش می یابد . اکثر کودکان مبتلا به اختلال در خواندن که آموزش های کمکی دریافت نمی کنند ممکن است از شکست مستمر و یأس ناشی از آن دچار احساس شرم و تحقیر شوند . با گذشت زمان این احساس ها عمیق تر می گردند . کودک بزرگ تر ممکن است خشم یا افسردگی پیدا کنند و احترام به نفس پایین نشان دهند ( کاپلان – سادوک ۱۳۷۵).

   تخمین زده می شود که ۴ درصد کودکان دبستانی در آمریکا دارای اختلال خواندن هستند . تعداد پسرهای مبتلا به ناتوانی در خواندن ۳ تا ۴ برابر بیشتر از دخترهاست . میزان ابتلا پسرها احتمالاً به این دلیل بالاتر نشان داده می شود که ، پسرها به دلیل مسائل رفتاری بیشتر ، زودتر شناخته می شوند . هر چند نشانه های اشکال در خواندن ( مثل ناتوانی در متمایز کردن حروف معمولی ) ممکن است در کودکستان ظاهر شود ولی اختلال در خواندن به ندرت پیش از کودکستان یا شروع کلاس اول دبستان ، قابل تشخیص است زیرا معمولاً آموزش رسمی خواندن در بیشتر مدارس در این سطوح شروع می شود . هرگاه اختلال در خواندن با هوش بهر بالا همراه باشد ممکن است کارکرد کودک نزدیک و یا هم سطح کلاس های اول باشد و احتمال دارد اختلال در خواندن تا رسیدن به کلاس چهارم یا بالاتر به طور کامل آشکار نشود . در صورت شناسایی و اقدام به موقع در میزان قابل ملاحظه ای از موارد ، پیش آگهی خوب است . به هر حال ممکن است تا بزرگسالی هم تداوم یابد

اختلال خواندن:

 عدم توانایی خواندن در فرد علی رغم برخورداری از سلامت ببینایی ، شنوایی ، هوشی ، حسی و ... را اختلال خواندن می نامیم . اختلال خواندن به معنی وجود نقص جدی در مهارتهای خواندن ( شناخت و بیان حروف ، کلمه ، ترکیب حروف ، بخش کردن کلمه ، خواندن متن و درک مطالب خوانده شده ) می باشد ، به طوری که تحصیل و زندگی روزمره فرد که نیازمند مهارت های خواندن می باشند ،با مشکل مواجه گردد. این اختلال با نامهای دیلکسی ،الکسی ،عقب ماندگی خواندن ونارساخوانی نیز نامیده می شود .

 کودکان ممکن است در یک یا چند مهارت مربوط به خواندن مشکل داشته باشند مانند : حذف کلمات ، اضافه کردن کلمات ، جایگزینی کلمات ، بازگویی اصلاحی ، تکرار کلمات خواندن کلمات همراه با کشیدن صدا ها ، تجزیه کلمات به حروف و ترکیب مجدد آن ، خواندن آیینه وار کلمات و سرعت پایین در خواندن .

  

  نشانه های اختلال خواندن:

این کودکان ممکن است در یک یا چند مهارت مربوط به خواندن مشکل داشته باشند،در اینجا با ارائه نمونه هایی به معرفی مشکلات این کودکان برای درک بهتر دانشجویان می پردازیم :

=> ناتوانی در باز شناسی حروف : شکل نوشتاری حروف را یاد نمی گیرد . مثال : نمی داند شکل ( س) چیست ؟ یا اسم آن را می داند ( سین) ولی صدای آنرا نمی داند .

 => ناتوانی در تمیزدیداری حروف : برخی حروف را که تا حدی شبیه به هم هستند ، اشتباه تشخیص می دهد . مثال ( ز) را با ( ر) ، ( د) را با ( ر) ، ع و ح را با یکدیگر اشتباه می گیرد .

 => ناتوانی در ترکیب حروف ، حروف را به تنهایی می شناسد ولی نمی تواند آنها را ترکیب کرده و یک کل بسازد . مثال : ب ، ا ، د را تک تک می خواند ولی( باد ) را نمی تواند بخواند یعنی نمی تواند حروف آنها را ترکیب کند و کل را تشخیص دهد .

 =>حذف کردن : معمولا حروف اضافه یا آخر فعل ها را حذف می کند . مثال : ( آمدند ) را ( آمدن) می خواند .

 =>  کلی خوانی : در واقع در خواندن کلمات مشکلی ندارد و لیکن در خواندن حروف و یا بخشی از یک کلمه با مشکل روبرو می شوند . مثال : آبادان را می خواند ولی حروف و یا بخش های آنرا   به تنهایی در آن نمی تواند پیدا کند و بخواند . به عبارتی ممکن است کل کلمه را به عنوان یک شکل حفظ کرده باشد .

=>درک مطلب : برخی از کودکان توانایی خواندن( حتی گاهی روان خوانی متن ) را به خوبی دارند ولیکن قادر به پاسخ دادن به سوالات مربوط به متن مطالعه شده را نیستند یا به عبارتی آنچه را می خوانند درک نمی کنند که این مشکل ممکن است ناشی از ضعف در شناخت روابط اجزای متن به دلیل مشکلات دستور زبان باشد .

 =>سرعت خواندن : جمله یا متن را می خواند ولی سرعت خواندن خیلی پایین است .  علت سرعت پایین خواندن می تواند مسایلی مانند گم کردن خط و کلمات به دلیل بی توجهی ، جزئی خوانی و ... باشد .

=>مهارتهای واج شناختی : مهارت های واج شناختی  دسته ای از خرده مهارتهای شنیداری هستند که به نوعی با زبان به ویژه با آوا شناسی آمیخته شده است . که خود شامل مهارت هایی از جمله تکمیل،تجزیه،ترکیب،صداکشی، تقطیع و .... می باشد :

   یک خواننده ماهر باید ترکیبی ازمهارت های جزئی خوانی و کلی خوانی را داشته باشد . در واقع جزئی خوانی کودکان در سال اول تحصیلی امری طبیعی و مورد نیاز می باشد . ولی با گذشت زمان آنان باید کلمات آموخته شده قبل را به صورت کلی خوانی بخوانند و تنها در صورت برخورد با کلمات جدید از جزئی خوانی استفاده نمایند واین مهارت خود عامل افزایش سرعت خواندن در فرد می گردد.